modern physics

    This simulation shows how a fracton-filled material would be expected to scatter a beam of neutrons. FRACTON (á hạt lạ lùng ) 92B Fracton là một á hạt (quasiparticle ) lạ lùng : hạt nằm yên không chuyển động khi đứng một mình song có thể chuyển động khi hợp thành những trạng thái liên kết (hình 1).Tìm thấy trong chất lỏng spin (spin liquids) trong lý thuyết đàn hồi (elasticity theory),có liên quan đến hấp dẫn .    Hình 1 .a) một fracton riêng lẻ không chuyển động được theo bất kỳ một hướng nào b ) fracton có thể chuyển động nếu hình thành trong trạng thái liên kết như dipole c ) fracton có thể chuyển động nếu tạo nên hạt mới trong chân không . Fracton nằm trong địa hạt lý thuyết tiền tiến của lý thuyết môi trương đông đặc. Fracton không phù hợp với Lý thuyết trường hiện đại  (Nathan Seiberg).Có nhiều lý do để cho rằng lý thuyết trường hiện đại chưa là hoàn chỉnh –ít nhất vì một lý do là LTT chưa bao hàm được hấp dẫn .Seiberg hy vọng tìm một lý thuyết bao gồm...

    Giới thiệu  TINH THỂ THỜI GIAN  What Is a Time Crystal? 91B Thế nào là tinh thể thời gian (Time Crystal )? Tương tự như tinh thể thông thường vốn là những hệ nguyên tử lặp lại trong không gian (3 chiều ) thì TTTG (Tinh thể thời gian) lại lặp lại trạng thái theo thời gian . Pha đặc biệt này của vật chất lần đầu tiên được tiên đoán bởi Frank Wilczek (nobel Vật lý ) năm 2012: nguyên tử thay đổi theo thời gianngay ở trạng thái năng lượng thấp nhất . Điều quan trọng ở đây là TTTG biến đổi theo thời gian song lại không cấn một năng lượng nào cả , tương tự nhưu một động cơ vĩnh cửu (perpetual motion machine ) ! Theo các định luật của nhiệt động học thì một thiết bị như thế là không tồn tại.  CHÚNG TA CÓ THỂ CHẾ TẠO MỘT TTTG CHĂNG ? Sau tiên đoán của Wilczek nhiều nhà vật lý đổ xô chế tạo TTTG.Năm 2016 các nhà vật lý Đại học Maryland ,Harvard chứng minh rằng TTTG  có thể tồn tại  Sau đây là minh họa theo bài viết của Natalie Wolchover (xem hình A,B,C&D...

  Hạt nhân thế kỷ 21 90B    HAI KHUYNH HƯỚNG NĂNG LƯỢNG HẠT NHÂN CHỦ ĐẠO TRÊN THẾ GIỚI TRONG THẾ KỶ 21. Để xây dựng một tư duy lâu dài và hợp lý choVN trong vấn đề NLHN (Năng lượng hạt nhân), ta cần biết thế giới đã có những phát triển và khuynh hướng nào trong tương lai về NLHN?  I  /  Trên thế giới Trước khi đi vào hiện trạng NLHN ta trở lại một chút về lịch sử phát triển các LPƯ (Lò phản ứng).Xem hình 1.   Hình 1 . Tại gốc ta có hai nhánh chính :các LPU sử dụng uranium thiên nhiên và uranium làm giàu. Sự phối hợp giữa hai nhánh LPU làm chậm bằng chì và tải nhiệt bằng khí mở đường cho các LPU nhiệt độ cao. Một vài nhánh đã « tuyệt chủng »: NUGG vì lý do kinh tế, RBMK vì lý do an toàn. Trên hình 1 ta thấy rõ các LPƯ trong tương lai (2040) sẽ là các LPƯ thuộc thế hệ IV . Hai tài liệu đáng tham khảo về vấn đề NLHN thế kỷ 21 là: Năng lượng hạt nhân thế kỷ 21: khả năng và thách thức ,Akos Horvath and Elisabeth Rachlew[1] & Nuclear Power in Asia,Pier...

  LỰC HẠT NHÂN ( NUCLEAR FORCE ) 89B Vấn đề lực hạt nhân là một trong những vấn đề khó nhất của  vật lý hiên đại [1]. Lực hạt nhân (hay lực tương tác mạnh ) là lực giữa 2 hoặc nhiều nucleon ( proton và neutron) trong hạt nhân nguyên tử . Lực này 10 triệu lần lớn hơn mạnh hơn lực lực liên kết hóa học nối các nguyên tử trong phân tử . Vậy năng lượng các LPƯ (Lò Phản ứng ) lớn hơn nhiều lần so với năng lượng cung cấp bởi các lò nhiệt điện.Tầm lực hạt nhân rất ngắn vài femtometer (1 fm=10^-15 m), ngoài tấm đó lực hạt nhân giảm mạnh. Nghiên cứu lực hạt nhân đã chiếm công sức nhiều thế hệ các nhà vật lý. Một ít lịch sử  Hình 1.Hạt nhân nguyên tử được cấu thành bằng những proton (màu vàng) và những neutron (màu xanh) và gắn kết nhau bởi những lực hạt nhân. Năm 1935 nhà vật lý Nhật Hideki Yukawa đưa ra ý tưởng rằng các nucleon trao đổi nhau một hạt meson (có khối lượng) và từ đó phát sinh lực hạt nhân giống như các electron trao đổi photon ( không khối lượng) ,song vì lực hạt nhâ...

          THỐNG NHẤT SM VÀ SUGRA (INTRODUCE SM INTO SUGRA) 88B SM=standard model (mô hình chuẩn) SUGRA = supergravity (siêu hấp dẫn ) Trong công trình  trên Physical Review Letters  (2018). DOI: 10.1103/PhysRevLett.121.091601  GS. Krzysztof Meissner và GS. Hermann Nicolai ,  đã đưa ra một sơ đồ mới tổng quát hóa SM (Standard Model –Sơ đồ chuẩn) có chứa cả hấp dẫn SUGRA.Đây là một loại đối xứng mới chưa sử dụng trong vật lý các hạt cơ bản ( nhóm E10 vô hạn chiều và hyperbolic ) [1a,b] &[2]. Ở đây ta có 2 phạm trù là SM và SUGRA cần xét đến. 1 /  SM (Mô hình chuẩn )  Trong mô hình chuẩn các hạt cơ bản được xếp như trong hình 1 .                                          Hình 1 . Các hạt sơ cấp trong Mô hình chuẩn ( SM) Nếu chỉ chú ý đến các fermion và phản fermion ta có số bậc tự do là 12x2x2=(12 hạt+12 phản hạt)x 2 hình chiếu s...

  Tính không định xứ (non locality) và không hiện hữu (non realism) 87B   Những phát triển trong vòng thập kỷ vừa qua của vật lý đang làm nổi bật hai tính chất quan trọng của thế giới khách quan. Đó là tính không định xứ (non locality) và không hiện hữu (non realism).  Quan điểm “không định xứ & không hiện hữu” là phù hợp với thực nghiệm và chống lại quan điểm “định xứ & hiện hữu”. Bài viết sau đây nhằm mục đích chia sẻ thông tin về vấn đề lý thú này. Các danh từ định xứ (locality) và  hiện hữu ( realism) trong QM (Quantum Mechanics-Cơ học lượng tử ) và GR (General Relativity-Lý thuyết tương đối rộng) có nội dung như sau. Quan điểm “hiện hữu” khẳng định rằng khi chúng ta không quan sát thực tại thì thực tại vẫn hiện hữu. Quan điểm này trái ngược với quan điểm “không hiện hữu”: tại mức lượng tử “hạt” không có những tính chất nhất định cho đến khi chúng ta tiến hành các phép đo, điều này có nghĩa là các tính chất nhất định của hạt không hiện hữu trước khi ...

                                                                                                                                                                   LÝ THUYẾT LIOUVILLE (LIOUVILLE THEORY) 87aB Đó là  một  Lý thuyết trường conformal 2D(2D  CONFORMAL FIELD THEORY-CFT)  mà nếu xét phương trình chuyển động cổ điển (classical equation of motion) thì ta  có phương trình Liouville tổng quát (generalization of Liouville equation). Conformal =bảo giác  CFT mô tả động học tầm xa của những hệ thống kê và lượng tử cuả nhiều hạt gồm nhiều biến đổi : Dịch...