modern physics

                                                                                                                                        Lý thuyết tự tiến triển tương thích conform CONFORMAL BOOTSTRAP viết tắt là CB 79B (tài liệu tham khảo khó đọc ) Chúng ta gặp ở đây một hướng đi hiện đại nhất trong vật lý lý thuyết. Bài giới thiệu sau đây chỉ nêu được những nội dung chính của hướng đi này. Trước hết chúng ta nói về từ ngữ. Conformal ở đây có nghĩa là các biến đổi của nhóm conform. Bootstrap (dây giày) dùng với ý nghĩa ta kéo dây giày lên phía trên với hy vọng bằng cách này ta nâng được toàn thể trọng lượng của ta lên khỏi mặt đất (một ý nghĩ lý thú). A...

    BÀI THƠ HOA ĐÀO – Thôi Hộ 78B Đề Đô Thành Nam Trang Khứ niên kim nhật thử môn trung, Nhân diện đào hoa tương ánh hồng. Nhân diện bất tri hà xứ khứ, Đào hoa y cựu tiếu đông phong*. (*Có bản đề là “xuân phong”. Tuy nhiên, đông phong và xuân phong đều mang ý nghĩa là cơn gió của mùa xuân)  [1],VÂN ĐẠM . Nguyên tác: 題 都 城 南 莊 去 年 今 日 此 門 中， 人 面 桃 花 相 映 紅。 人 面 不 知 何 處 去 ？ 桃 花 依 舊 笑 東 風。 Bản dịch nghĩa: Bài thơ đề ở ấp phía nam Đô Thành* Năm trước ngày này ngay cửa này, Mặt người, hoa đào ánh hồng lẫn nhau. Mặt người chẳng biết đã đi đâu? Hoa đào vẫn như xưa cười với gió đông. (*Đô Thành: tức thành Trường An – kinh đô của nhà Đường) Khứ niên =năm ngoái Kim nhật =hôm nay Thử môn =cửa này  Tương ánh hồng=màu hồng ánh lẫn nhau ________________________________________ Đây có thể nói là một bài thơ nổi tiếng của Thôi Hộ vào thời Đường. So với cái tên “Đề Đô Thành Nam Trang”, tác giả Vân Đạm vẫn thích gọi bằng cái tên “Bài Thơ Hoa Đào” hơn. Thôi Hộ (崔護) tự là Ân Công (殷功), n...

  Chung quanh bài thơ  PHONG KIỀU DẠ BẠC  của Trương Kế [1]  77B Trương Kế, tên tự là Ý Tôn, là một nhà thơ Trung Quốc, sinh ra tại Tương Châu tỉnh Hồ Bắc (nay là Tương Dương) vào thời nhà Đường. Trương Kế có kiến thức rộng, thi trượt một khoa, đỗ tiến sĩ năm thứ 12 niên hiệu Thiên Bảo (753) và có làm chức quan nhỏ (Tự bộ viên ngoại lang). Thơ ông thường tả phong cảnh là chủ yếu. Tác phẩm nổi tiếng của ông là Phong Kiều dạ bạc, một tác phẩm thơ Đường nổi tiếng. Phong Kiều dạ bạc là bài thơ rất nổi tiếng của Trương Kế, tác giả sống vào khoảng trước sau năm 756- đời vua Đường Túc Tông. Trương Kế tự là Ý Tôn, từng thi đậu tiến sĩ và làm quan trong triều với chức vụ Tự bộ viên ngoại lang, về sau bị đổi ra Hồng Châu coi việc tài phú và mất tại đây. Sinh thời, ông là người học rộng, thích đàm đạo và bàn bạc văn chương, thế sự... đặc biệt rất thích làm thơ.  Bài thơ này là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, chỉ với nó ông đã được liệt vào hàng đại gia. Ông sáng tác bài n...

    GIẢN ĐỒ QUIGG : CÁC LỰC VÀ TƯƠNG TÁC TRONG SM  76B  Trong cách biểu diễn cũ của Mô hình chuẩn -SM (Standard Model) thiếu vắng  chi tiết các tương tác giữa các hạt.Sau đây Chris Quigg đã đưa ra một giản đồ bổ sung. MÔ HÌNH CHUẨN   Trước hết trình bày mô hình chuẩn SM . SM gồm các hạt sau đây (xem hình 1)                                                              Hình 1  Trong mô hình chuần ta có các hạt trái và các hạt phải (hình     Hình 2 .Hạt trái và hạt phải  Các tương tác trong SM được biểu diễn trong hình 3           Hình 3 . Tương tác giữa các hạt , trên hình ta thấy ví dụ Higgs không tương tác với photon (không có đường nối Higgs với photon. Một điều đáng ngạc nhiên là boson W phải (right-handed W) không tồn tại trong thiên nhiên do đó c...

   NHỮNG TIA NĂNG LƯỢNG TỪ LỖ ĐEN BLACK HOLE JET 75B Những lỗ đen siêu nặng phun ra những tia năng lượng (plasma nóng) , những tia này kéo dài hằng ngàn năm ánh sáng xuyên qua vũ trụ. Lần đầu tiên các nhà vật lý đã giải thích được hiện tượng này . Rất đáng ngạc nhiên là BH (black hole) vốn thường nuốt ánh sáng và vật chất lại có thể phun ra ánh sáng và vật  chất với cường độ rất lớn với 2 tia phun (jet) kéo dài nhiều ngàn năm ánh sáng xuyên qua vũ trụ. Đây là một trong những bí ẩn lớn trong vũ trụ , Sara Issaoun (Đại học Radboud ) đã phát biểu như vậy . Hiện tượng này được ghi đo tại trung tâm thiên hà M87, ánh sáng phun ra bị phân  cực hóa mạnh  (polarized) (xem hình 1). HAI MÔ HÌNH CHO TIA (JET)  Có 2 mô hình cho hiện tượng này : MAD  (magnetically arrested disks) và   SANE (stable and normal evolution).  Các dữ liệu nghiêng về MAD , Alexander Chen, a theoretical astrophysicist at the University of Colorado đã phát biểu như vậy (không ...

   CHÉP ĐÔI (HẤP DẪN ~ LT.CHUẨN   X   LT.CHUẨN ) DOUBLE COPY (GRAVITY ~ GAUGE  X  GAUGE ) 74B Trong lý thuyết chuẩn biên độ tương tác có dạng : (factor mô tả màu sắc)   x     (factor mô tả động học)  . Các nhà vật lý lý thuyết vừa phát hiện một đối ngẫu mới giữa màu sắc và động học (new duality between color and kinematic).  Đối ngẫu này cho phép xây dựng một biên độ tán xạ hấp dẫn bằng cách thay thừa số màu bằng một thừa số động học. (This duality allows us to construct gravity amplitudes by a simple replacement of color factors by kinematic numerator factors).  Như thế ta có sơ đồ  GRAVITY= KINEMATIC  CỦA GAUGE    X    KINEMATIC CỦA GAUGE  Và chúng ta có kết quả quan trọng : có được sự tương hợp tử ngoại (ultraviolet compatibility) của các phương án đối xứng (version symmetric) của hấp dẫn Einstein, vì trong sơ đồ mới hấp dẫn không còn chứa vô cực tử ngoại nữa (ultra viol...

                                                Vũ trụ toàn ảnh : một kỷ nguyên khoa học mới ?     73B                                                                                                       To see a World in a Grain of Sand               And a Heaven in a Wild Flower,                   Hold Infinity in the palm of your hand         And Eternity in an hour.                                  ...